ABD ile İran arasında haftalardır tırmanan gerilim, yeni saldırılarla kritik bir eşiğe ulaştı. ABD'nin İran'a yönelik üçüncü hava saldırısı dalgasında yaklaşık 140 askeri hedefi vurmasının ardından Tahran yönetimi Hürmüz Boğazı'nı ikinci bir duyuruya kadar kapattığını ilan etti. İran ayrıca Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün'deki ABD üslerini balistik füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldığını açıkladı. Yaşanan gelişmeler, taraflar arasında daha önce sağlanan 14 maddelik mutabakatı fiilen sona erdirirken, ABD Başkanı Donald Trump da "Ateşkes bitti" ifadeleriyle sürecin çöktüğünü duyurdu.
ABD'den Üçüncü Büyük Hava Operasyonu
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bu hafta İran'a yönelik üçüncü geniş çaplı hava operasyonunun gerçekleştirildiğini açıkladı. Yaklaşık 140 askeri hedefin vurulduğu operasyonda füze üsleri, İHA tesisleri, mühimmat depoları, deniz kuvvetlerine ait unsurlar, haberleşme altyapısı ve kıyı gözetleme sistemlerinin hedef alındığı bildirildi.
CENTCOM, son saldırının Hürmüz Boğazı'nda ticari bir yük gemisine düzenlenen saldırıya misilleme niteliği taşıdığını belirtirken, hafta boyunca gerçekleştirilen üç ayrı operasyonda toplam 300'den fazla hedefin imha edildiğini açıkladı.
İran'dan Kritik Hamle: Hürmüz Boğazı Kapatıldı
ABD saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nda "yetkisiz rotada" ilerlediğini öne sürdüğü bir gemiyi uyarı ateşiyle durdurduğunu açıkladı. Kısa süre sonra yapılan ikinci açıklamada ise dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın ikinci bir duyuruya kadar tamamen kapatıldığı ilan edildi.
İran yönetimi, ABD'nin bölgedeki askeri faaliyetleri sona erene kadar hiçbir ticari geminin boğazdan geçişine izin verilmeyeceğini duyururken, "Herhangi bir yanlış adım çok sert şekilde karşılık bulacaktır." mesajını verdi. Ancak ABD tarafı, ticari deniz trafiğinin devam ettiğini savunuyor.
İkinci Gemi de Vuruldu
Gerilimin deniz trafiğine yansıması da sürdü. İran Devrim Muhafızları, "GFS Galaxy" isimli konteyner gemisini de hedef aldıklarını açıkladı. Saldırının ardından gemide yangın çıktığı, seyrine devam edemediği ve mürettebattan bir kişinin kayıp olduğu bildirildi.
Körfez'deki ABD Üsleri Hedefte
Tahran yönetimi, ABD saldırılarına misilleme olarak Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün'deki Amerikan üslerine balistik füze ve İHA saldırıları düzenlediğini duyurdu.
Katar'ın başkenti Doha'da patlama sesleri duyulduğu belirtilirken, Bahreyn'de alarm sistemleri devreye girdi. BAE ise hava savunma sistemlerinin İran'dan fırlatılan füze ve insansız hava araçlarını önlemeye çalıştığını açıkladı. İran ayrıca Ürdün'deki Prens Hasan Hava Üssü'nde bulunan komuta kontrol merkezi ile MQ-9 Reaper İHA hangarlarının vurulduğunu öne sürdü.
Trump: "Ateşkes Artık Sona Erdi"
Pakistan'ın arabuluculuğunda 14 Haziran'da varılan ve çatışmaları durdurmayı hedefleyen 14 maddelik mutabakat, son gelişmelerle birlikte fiilen geçerliliğini yitirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi sırasında yaptığı açıklamada "Bence ateşkes bitti." ifadelerini kullanırken, daha sonra sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'ın yeniden müzakere talebinde bulunduğunu ancak Washington'un ateşkesin sona erdiğini açık şekilde ilettiğini söyledi.
Bölgede Diplomasi Zorlaşıyor
Gerilimin tırmanmasından bir gün önce İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Umman'da Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçiş mekanizmasına ilişkin temaslarda bulunduğu belirtilmişti. Ancak karşılıklı saldırılar sonrasında diplomatik girişimlerin yeniden çıkmaza girdiği değerlendirilirken, bölgede yeni bir askeri tırmanış ihtimali uluslararası kamuoyunda ciddi endişe yaratıyor.
