İş dünyasında dengeler değişiyor. Son dönemde gri yakalı çalışanların maaşları birçok sektörde beyaz yakalıları geride bırakmaya başladı. Aynı fabrikada kariyerinin başındaki üniversite mezunu bir insan kaynakları uzmanı 33 bin TL maaş alırken, CNC operatörü 50 bin TL kazanabiliyor. Benzer şekilde 10 yıl tecrübeli bir inşaat mühendisi 110 bin TL maaş alırken, aynı deneyime sahip bir inşaat teknikeri 140 bin TL kazanıyor.
Gri yaka kimlerden oluşuyor?
Gri yakalılar; beyaz yakanın analitik ve idari yetkinlikleri ile mavi yakanın teknik bilgi ve saha deneyimini birleştiren çalışan grubunu ifade ediyor. Hem teknoloji ve veri ile çalışabilen hem de sahada aktif görev alan bu grup; teknik uzman ve operasyonel uygulayıcı kimliğiyle öne çıkıyor.
Çoğunlukla mesleki ve teknik lise ile meslek yüksekokulu mezunları gri yaka kategorisinde yer alıyor. Bunun yanında üniversite mezunları veya alaylı olarak yetişmiş kişiler de çeşitli eğitim ve sertifikasyon süreçleri sonrası gri yakalı olarak çalışabiliyor.
Sanayi ve üretimde CNC operatörü, endüstriyel bakım teknisyeni, kalite kontrol teknikeri; teknoloji alanında IT saha destek ve donanım uzmanları; sağlıkta radyoloji, anestezi ve tıbbi laboratuvar teknikerleri; lojistikte depo operasyon sorumluları ve filo bakım personelleri gri yaka mesleklerine örnek gösteriliyor.
Beyaz ve gri yaka yer değiştirdi
Eleman.net Kurucu Ortağı Arif Köse, son yıllarda maaş makasının tersine döndüğünü belirtiyor:
“Yeni mezun bir beyaz yakalı genellikle asgari ücretin 1.5 katı ile 2 katı arasında maaşla işe başlıyor. Gri yakada ise minimum 2 katı maaşlar konuşuluyor, hatta asgari ücretin 3-3.5 katıyla işe başlayanlar var. Oysa 10 yıl önce tablo tam tersiydi.”
Köse’ye göre başvuru sayıları da tabloyu net şekilde ortaya koyuyor. Beyaz yaka bir ilana bir haftada 500 ila 1000 başvuru gelirken, gri yaka ilanlarında bu sayı 100-200 seviyesinde kalıyor. Nitelikli teknik eleman açığı ise firmaları daha yüksek maaş teklif etmeye zorluyor.
Asgari ücret makası daralttı
Kariyer.net CEO’su Fatih Uysal ise maaş dengesindeki değişimde asgari ücret artışlarının etkili olduğunu söylüyor. 2022 ve 2023 yıllarında asgari ücretin yılda iki kez artırılmasıyla alt gelir grubunda ciddi artış yaşanırken, orta ve üst kademe beyaz yakalı maaşlarının daha kontrollü artması makasın daralmasına yol açtı.
Uysal ayrıca farklı bölümlerden mezun adayların aynı beyaz yaka pozisyonlar için rekabete girmesinin de maaşları baskıladığını belirtiyor. Buna karşılık vinç operatörü gibi teknik sertifika gerektiren mesleklerde arz sınırlı olduğu için ücretler yükseliyor.
En yüksek maaş hangi gri yakada?
En yüksek maaşlar özellikle havacılık, inşaat ve enerji sektöründe görülüyor. Uçak bakım teknisyenlerinin maaşı 150 bin TL’den başlarken, vinç operatörleri benzer seviyelerde kazanç elde edebiliyor. Enerji sektöründe rüzgar türbini teknik servis elemanları ile iklimlendirme ve soğutma uzmanlarının maaşları ise 100-200 bin TL bandında değişiyor.
Uzmanlara göre, Endüstri 4.0 ile birlikte üretim ve saha süreçlerinde dijitalleşmenin artması, teknik bilgiye sahip çalışanları iş gücü piyasasında daha değerli hale getiriyor. Bu durum, önümüzdeki yıllarda da gri yakanın güçlü konumunu koruyacağına işaret ediyor.
