Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki (TBMM) ilk aşamayı geçti. Anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi. Teklifin yasalaşması için Genel Kurul’da da kabul edilmesi gerekiyor.
Anlaşma 7 Ağustos’ta imzalandı
Anlaşma, 7 Ağustos’ta Mekke’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman tarafından imzalandı.
20 Ekim’de TBMM Başkanlığına sunulan kanun teklifi, 21 Ekim’de Dışişleri Komisyonu’na havale edildi. Suudi Arabistan ve Pakistan’ın anlaşmaya ilişkin iç onay süreçlerini tamamladığı belirtildi.
Bir ülkeye saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak
Toplam 16 maddeden oluşan anlaşmanın ikinci maddesine göre, taraflardan birine yönelik silahlı saldırı tüm taraflara yapılmış sayılacak. Taraflar, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkânlar da dahil olmak üzere mevcut tüm araçlarla yardım edecek.
Anlaşma kapsamında savunma sanayisi, istihbarat paylaşımı, lojistik destek ve terörle mücadele alanlarında da iş birliği yapılması öngörülüyor.
Dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşacak Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi yılda iki kez toplanacak. Komitenin sekretaryası Suudi Arabistan’da bulunacak, ilk genel sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak. Anlaşmaya göre taraflar ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek.
Gümrükçü: “Tamamen savunma odaklı”
Komisyonda anlaşma hakkında bilgi veren Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü, düzenlemenin “tamamen savunma odaklı” olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını söyledi.
Gümrükçü, anlaşmanın uluslararası hukuka saygılı bölge ülkelerine açık olduğunu belirterek, Türkiye’nin NATO başta olmak üzere üyesi olduğu çok taraflı yapıları tamamlayıcı nitelik taşıdığını ifade etti. Anlaşmanın Türkiye’nin mevcut ittifak yükümlülüklerinin yerine geçmediğini vurguladı.
Oktay: “Üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma değil”
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise anlaşmanın “bir saldırı, yayılmacılık ya da üçüncü ülkelere karşı bir bloklaşma ittifakı” olmadığını söyledi.
Oktay, yapının müşterek savunma, terörle mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkânların geliştirilmesi olmak üzere üç temel başlığa dayandığını belirtti. Anlaşmaya yeni üyelerin katılmasının Türkiye dahil çekirdek tarafların onayına bağlı olduğunu kaydetti.
Ortak savunma hükümlerinin otomatik olarak uygulanmayacağını ifade eden Oktay, atılacak adımların tarafların anayasal ve ulusal prosedürlerine bağlı olacağını dile getirdi.
Teklif Genel Kurul’da görüşülecek
Dışişleri Komisyonu’nda kabul edilen kanun teklifinin yürürlüğe girebilmesi için TBMM Genel Kurulu’nda da kabul edilmesi gerekiyor. Anlaşma, son onay belgesinin komite sekretaryasına teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek.
